Kadın Müzik Sanatı: Müzisyen ve Bestekar Kadınlar

0
426
Kadın Müzik Sanatı. Müzisyen Bestekar Kadınlar Musiki Sanatında Kadın Olgusu Yaratıcılığı Besteci Şarkı Eseri Müzikler Bestekar Beste Nota
Kadın Müzik Sanatı. Müzisyen Bestekar Kadınlar Musiki Sanatında Kadın Olgusu Yaratıcılığı Besteci Şarkı Eseri Müzikler Bestekar Beste Nota

Müzik Sanatında Kadın Olgusu, Yaratıcılığı ve Besteciliği Özeti

Müzik, duygu ve düşüncelerin sembolleştirilerek sesler ve ritimlerle ifade edildiği bir sanat dalıdır.  Toplumsal inançlar ve koşulların etkisiyle kendilerine yüklenen üreme misyonu yüzünden kadınlar, tarihte müzik sanatında arka planda kalsalar da müziğe yaptıkları katkılar ve yaratıcılıklarının -rönesans sonrası kazanılan bireysel hak ve özgürlükler sayesinde alabildikleri- müzik eğitimine paralel olarak arttığı göz ardı edilemez.

Bu çalışmada müzik sanatında (tarihsel süreçte), kadın müzisyenler ve bestecilerin yaratıcılığı konusu ele alınmıştır.  Başlangıçta erkek egemen olan müzik yaratıcılığının müzik ve güzel sanatlar alanında kadına verilen eğitimlerle nasıl değiştiği irdelenmiştir.  19. yüzyıla kadar sayısı 2000 olan kadın müzik sanatçılarının 20. yüzyılda üç katına kadar çıkması bile bu görüşü desteklemeye yetebilir.  Kadın müzik sanatçılarının özellikle icracılık ve yorumculuk alanındaki faaliyetleri bu dönemde doruk noktasına ulaşmıştır.

alanlarında verilen disiplinler arası eğitimlerle desteklenmesi ile değerli ürünler verdikleri ve verebilecekleri yargısına varmak yanlış olmaz.

  1. Giriş

Bu çalışmanın amacı tarihsel süreçte kadınların müzik alanındaki gelişimlerinin ne olduğunu ortaya çıkarmak için hangi aşamalardan geçtiklerini vurgulamak ve müzik kültürüne yaptıkları katkıları saptamaktır. Geçmişte, kendilerine yüklenen üreme misyonu, cinsel ayrım, tutucu dinsel inançlar ve toplumsal yaptırımlar yüzünden arka planda kalan kadınlar, müzik alanında da geri planda tutulmuşlardır. Bu engellemelerden dolayı sanatsal yaratıcılıkları sınırlanmış, bunun bir sonucu olarak müzik üretimine fazlaca katkıda bulunamamışlardır. Yeniçağ sonrasında bireysel özgürlüklerin kazanılması ve değişen toplumsal koşullar, müziğe ve güzel sanatlara ilgiyi artırmış, doğuştan yaratıcı olan kadının, sanatsal alanda alınan eğitimlerle verimleri artmış ve çok sayıda  sanatsal ürün vermişlerdir.

Bu çalışmada batı müziğindeki kadın müzisyenlerin müzik sanatına yaptığı katkılar, bestecilikleri, yorumculukları, eğitimcilikleri,  başlangıçtan 20. yy. öncesine kadar ve 20.yy’dan sonrası olarak iki grupta incelenmiş ve sınırlandırılmıştır. Tarihsel süreçte dönemlerinin en ünlü kadın müzikçileri, verdikleri en önemli ürünleri ele alınarak sınıflandırılmış ve oluşan veriler irdelenerek değerlendirilmiştir.

  1. TARİHTEN GÜNÜMÜZE KADIN MÜZİK SANATÇILARI

    Osmanlı Kadın Bestekarlar - Musikişinas Kadınlar Kimdir. Osmanlı Sarayı Harem Resim ve Görüntüleri Ottoman Empire Palace
    Osmanlı Kadın Bestekarlar – Musikişinas Kadınlar Kimdir. Osmanlı Sarayı Harem Resim ve Görüntüleri Ottoman Empire Palace

Eski uygarlıkların müziği, batı müzik kültürünün doğuşunda önemli rol oynamıştır. Bu uygarlıklar söz konusu olduğunda, müzik hakkında belgeye dayanan bilgi vermek güçleşmektedir (Mimaroğlu, 1990). Çünkü seslerin kağıt ve herhangi bir gereç üzerine nota ile kaydedilmesine çok daha sonraları başlanmıştır. Bu yüzden geleneksel müzik yapıtlarını o dönemin sanat kollarıyla paralel incelemek gerekir.

Yunan kültürü mimarlık, heykel ve edebiyat alanlarında özgün eserler bırakmıştır. Müzik alanında ise Yunan şiirleri müzik eserlerine tamamlayıcı olmuştur. Eldeki belgeler yalnızca tamamı yazılmış beş altı parça ile sınırlıdır. Bu belgeler Yunan müziğinin teksesli olduğunu göstermiştir. Yunan müziğinde kadınlar şiirden asla ayrı tutulmamışlardır.

Yunan kültüründe şiirin yeri çok önemlidir. Antik Yunan döneminde Saphoo (Çizelge 1), Corinna Provilla ve Tellesilla lir üzerinde okunacak ilahi ve sevgi şiirleri yazmışlardır. Yunan kültürünün son dönemlerinde kadın, müziğe dans ederek, enstrüman (lir, kitara) çalıp şiir okuyarak aktif biçimde katılmıştır. Yunan kültürünün çöküp Roma’nın yükselmesi ile kadın ve müzik ilişkisi, şiiri merkez alarak devam etmiştir.

Bizans müziği yahudi müziğinden etkilenen yepyeni bir kültürün örneğidir. Kadınlar özellikle düğün ve cenaze törenlerinde kendi aralarında şarkı söyleyip çalgı çalmışlardır (Pendle, 1991). Dönemin en ünlü bestecisi Kassia’dır (Çizelge 1). Dinsel tören müziğinin bu dönemde geliştiği görülmektedir. Dinin tek elden yönetilmesi ve kilisenin baskılarıyla tutuculuk doruğa ulaşmış, ataerkil yapıya bağlı olarak kadın kiliseden dışlanmıştır. Törenlerde kadın sesi gerektiren melodiler hadım sanatçılar (castrato) tarafından söylenmiştir. Bu gelenek ilerki dönemlerde opera sanatını da etkilemiştir (Altar,1982).

Ortaçağda bütün yasaklara rağmen kadınlar bestecilik çalışmalarını gizli olarak sürdürmüşlerdir. Hildegard of Bingen buna en seçkin örnektir (Çizelge 1). Bu sırada kilise dışı müzikle uğraşanlar, halk melodileri bestelemişlerdir. Troubadours, Trouveres adı verilen bu besteciler hem şair hem de müzisyendirler (Çizelge 1). Bunlar 12. ve 13yy.’lar arasında kendi yazmış oldukları halk şarkılarını kasabadan kasabaya gezerek yaymışlardır. Kuzey Fransa’da çalışanlarına “Trouveres”, Güneydekilerine “Troubadour”, İngiltere’dekilere “Harper”, Almanya’dakilere de “Minne-singer” denilmektedir. Bu tür müzikle ilgilenen kadın şairlere de “Trobairitz” denirdi.

15-16. yy.larda kadınlar müzik alanında eğitim almaya başlamışlardır. Bunun sonucunda müzikte önemli başarılar elde etmişlerdir. Fakat buna rağmen müzik kitaplarında yok sayılırlar. Bir çoğunun keşfedilmemesi dönemin şartlarını düşününce pek de şaşırtıcı değildir. Bunlardan biri olan Maddelena Casulana müziğini profesyonel olarak yayınlayan ilk kadın bestecidir (Çizelge 1). 16. yy’ın sonlarına doğru bazı kadın sanatçılar, opera şarkıcılığına yönelmişler ve bu dalda ilerleme göstermişlerdir. Daha sonraları yorumculuklarının yanında opera besteciliğine de başlamışlardır. Buna en iyi örnek Francesca Caccini ve Barbara Strozzi’dir (Çizelge 1).

Osmanlı Kadın Bestekarlar - Musikişinas Kadınlar Kimdir. Osmanlı Sarayı Harem Resim ve Görüntüleri Ottoman Empire Palace
Osmanlı Kadın Bestekarlar – Musikişinas Kadınlar Kimdir. Osmanlı Sarayı Harem Resim ve Görüntüleri Ottoman Empire Palace
  1. yy’ın ilk yarısı Haydn, Mozart, Beethoven, gibi büyük müzik ustalarını hazırlayan bir çağdır. Bu dönemde kadın müzisyenlerin yükselişleri ise doruk noktasındadır. Özellikle İtalya, Fransa, Almanya, Avusturya ve İngiltere’de bir çok kadın; besteci, yorumcu, piyanist ve eğitimci olarak başarı kazanmışlardır. Çalışmalarında sanatsal yeteneklerini ortaya çıkaran bir çok eser yazmışlardır (Walpurgis, d’Agnesi, Amalia, Paradis, Çizelge 1).

Çizelge 1. 20. yy’a kadar tarihsel süreçte yeralan önemli kadın müzik sanatçıları 

 

Ad Soyad

Yaşadığı yer ve zaman

Eserleri
Sappho

Lirik şair (Mitolojide 10. Muse (peri) olduğu söylenir.)

İ.Ö. 7.yy. sonu 6.yy.başı, Antik Yunan, Lesbos Adası

Kadına duyulan aşk, düğün şarkıları ve ağıtlar (Groden 1966), 136 dizeden oluşan 9 şiir kitabı vardır.
Kassia

İ.S. 9.yy., Ortaçağ En önemli Bizans Yunan bestecisi, Bizans

Kral düğünlerinde söylenen dini şiirler, 43 ayin müziği, ahlaki ve nükteli şiirler.
Hildegard of Bingen

Başrahibe, yazar ve besteci, 1098-1179, Ortaçağ, Almanya

77 adet lirik şiir bestelemiştir. 83 melodi içeren Ordo Virtutum adlı senfoninin müziğini yapmıştır (1151).
Troubadours* (Bogin, 1976)  
Alamanda

12.yy, Ortaçağ, Fransa

“tenso” elyazması eseri
Azalais de Porcairages

12.yy, Ortaçağ, Fransa

“vida” müziksiz lirik şiir
Beatriz de Dia

12.yy, Ortaçağ, Fransa

“A chantar m’er de so qu’ien non volria” adlı müzikli şiiri vardır.
Maria de Ventadorn

Alman Kralı Raimon II’nin kızı, Troubadoursların başkanı,12.yy

Ortaçağ, Almanya

Müziksiz lirik taşlama türünden şiirler yazmıştır.
Tibors

12.yy, Ortaçağ, Fransa

Vida adlı eserde bir şiiri vardır.
Trouveres*  
Blanche of Castile

13.yy, Ortaçağ, Fransa – İspanya

“Raine Blance” adlı Chanson’u var. “Amours” ve Virgin Mary adlı eseri  müzikal parçalar içerir.
Maroie de Dregnau de Lille

13.yy, Ortaçağ, Fransa

“Mout m’abelist quant je voi revenir” adlı Chanson’u var
Duchess of Lorraine, Dame Maroie ve Dame Margot

13.yy, Ortaçağ, Fransa

2 elyazması müzikli taşlama şarkısı vardır.
Maddelena Casulana

1544-1566, 16.yy, Italya

Il primo libro de madrigali a quattro voci ve Il secodo lıbro de madrıgalı allı eserleri 1568 yılında basılmıştır. Kitapta 66 tane madrigali vardır.
Paola Massarenghis

1565 1585, 16.yy, İtalya

Quando spiega l’insegn al sommo padre adlı eseri  Primo libro de madrigale adlı müzik kitabında yayınlanmıştır.
Raffaella Alleotti

1570-1646, İtalyan besteci Organist 16-17.yy, İtalya

Concerto grande adlı eseri yazmıştır.Ferrara bu kolleksiyonu yayınlatmıştır.Ghirland de madrigali a quattro voci adlı eserini Vıttoria Aleotti bastırmıştır.
Francesca Caccini

1578-1640, İtalyan besteci ve şarkıcı, bir opera besteleyen ilk kadın, 16-17.yy., İtalya

Dinsel müzikleri yorumlayan sanatçı San Nicola kilisesinde solistlik yapmıştır. Bir çok bestesi vardır. ”La libera zione di Ruggiere dall Isola d’Alcina” adlı bir opera eseri bestelemiştir (Weissweiler, 1981).
Barbara Strozzi

1619-1664, 17.yy, İtalya

Soprano sesler için Arya, Arietta, Kantatlar yazmıştır. “Di porte di Euterp” adlı eserinin Tradimento” kısmı önemlidir.
Maria Antonia Walpurgis

1724-1780, Saksonya Prensesi

Amatör müzisyen, besteci, 18.yy, Barok, Almanya

“Il Trionfo della te delta”adlı operayı 1754 te besteledi.Bu operada başrol oynamıştır. Çeşitli Cantatlar yazmıştır.
Anna Amalia

1723-1787, Alman müzisyen ve besteci,18.yy, Barok, Almanya

Berlin Cathedralinde organist olarak çalışmıştır.1758 yılında “Der Tod Jesu” besteledi.
Maria Teresa d’Agnesi

1720-1795, İtalyan besteci, harp sanatçısı, opera yazarı. 18.yy, Barok, İtalya

1747’de “Il restauro d’Arcadia” ve  1766’da L’Insubria consolata adlı operetin aryaları, 1754’te “Ciro in Armenia” adlı operayı yazmıştır.
Maria Theresa Paradis

1759-1824, Görme özürlü Avusturyalı besteci ve piyanisttir, 18.yy, Barok, Avusturya

“Ariadne und Macchus”, ”Rinaldo und Alcina”adlı operaları,”Der schulkandrdat” adlı comic opera bestelemiştir. 1784 yılında Zwölf Lieder” yayınlanmıştır. 60 sonat ve konçertoyu ezbere çalmıştır. 30’a yakın bestesi vardır.
Marianna Bottini

1802-1858 İtalyan besteci, Harp sanatçısı, 19.yy, İtalya

“Elena e Gerardo”adlı operası, bir çok kantat ve orkestra için yazılmış eserler. Stabet Matter ve Messa da Requiem’i 1819’da yazmıştır.”12 Gesange” ve 6 lied eseri yayınlanmıştır.
Louise Angeligue Bertin

1805-1877, 19.yy, Fransa

İlk operası “Guy Mannering” 1825‘te, ”Le loup garau”yu 1827’de, ”Fausto”yu  1831’de bestelemiştir. 1 Trio, 6 Ballades, 5 oda müziği, 12 kantat.
Hortense De Beauharnais

1783-1837, Fransız besteci. Hollanda prensesi, (III. Napolyon’un eşi, 19.yy, Fransa

“Tristes romances” Napolyon için “Portant pour le Syrie” adlı bir ağıt, 144 şarkı içeren “Romance”ları vardır. Ayrıca ressam olarak da bir çok çizim ve tabloları vardır.
Fanny (Cecile) Mendelsshon

1805-1847, Alman besteci, piyanist, Felix Mendelsshon’un kardeşi, 19 yy, Almanya.

250 lied ve piyano parçası, 28 Choral’i, 12 vokal trio, ve oda müziği eserleri.
Clara Josephine Schuman 1819-1896, virtüöz piyanist ve besteci, R. Schuman ’in eşi, 19.yy, Almanya Sayısız piyano resitali vardır. Orkestra ve oda müziği için 7 konçerto, 17 piyano triosu, 22 romance, ayrıca 21 piyano partisi, 12 şarkı 36 lied bestelemiştir.
Agusta Mary Anne Holmes

1847-1903, İrlanda asıllı Fransız besteci, 19.yy, Fransa

1895 ‘te “La Montagne Noire”, 1875’te de “Hero et Leandre” adlı operaları, 5 dramatik senfoni ve 3 koro eseri, 128 şarkı bestelemiştir. 1889’da “Ode Triomphale” adlı eseri Paris operasında sergilenmiştir.
Cecile Chaminade 1861-1944

Fransız besteci ve piyanist, 19-20.yy, Fransa

Yaklaşık 200 piyano konçertosu 125 şarkısı vardır. “La Sevillane” adlı operayı, Callirhoe adlı bale senfonisi bestelemiştir.
Mary Anderson Lucas

1882-1952, İngiliz piyanist ve besteci, 19-20.yy, İngiltere

Bale süitleri, flüt konçertosu ve yaylı çalgılar için yazılmış orkestra eserleri
Alma Mahler-Werfel

1879-1964, Avusturyalı besteci, G. Mahler’in eşi, 19-20.yy, Avusturya.

84 beste yapmıştır. 14 lied’i vardır. Bunlardan en önemlileri; 1915’te “Four lieder”, 1924’te “Five Songs” (Creighon, 1946).

 

  1. yy’ın sonlarında kadınlar kendilerini müziğin içinde iki ayrı dünyada bulmuşlardır: amatörler ve profesyoneller. Amerika, İngiltere, Fransa, Almanya, Polonya, Rusya, Avustralya ve Yeni Zellanda gibi dünyanın dört bir yanında sanatsal yaratılarını gösteren çeşitli müzikal ve tiyatro çalışmalarına katılmışlar, orkestra şefliği yapmışlar, şarkılar, operalar ve senfoniler bestelemiş ve yorumlamışlardır (Çizelge 2). Kendileri gibi kanservatuvarlarda öğrenciler yetiştirmişlerdir. Ayrıca örgütlenme çalışmaları da yürüterek Elizabeth Lutyens’in çabalarıyla, 1950 yılında “Kadın Besteciler Birliğini” de kurmuşlar (Çizelge 2), uluslararası kadın festivalleri düzenlemişlerdir.
  2. yy öncesi ve sonrası olarak iki grupta ele alınan veriler analiz edildiğinde şu yargılara varılabilir: 20. yy. öncesi grupta yer alan kadın müzikçiler, başlangıçta, sadece insan sesi ile söylenen şiirler yazmışlar, daha sonraları (ortaçağ) kilisenin etkisi ile dini müzikler bestelemeye başlamışlar, kilisenin dışında hareket edenler ise kasaba kasaba gezerek halk müziklerini yaymaya çalışmışlardır (Troubadours). Orta çağın sonu ve müzikte yenilikçi akımın başladığı yıllarda saraylarda, orta ve yüksek sınıflarda yaşayan kadınlar ki bunlara büyük olanaklara sahip kadınlar denilebilir; aldıkları eğitimler sayesinde şarkı söyleme, enstrüman çalabilme ve beste yapabilme yeteneğine kavuşmuşlardır. Bu guruba giren kadınlar Çizelge 1’den analiz edildiğinde sadece müzik değil, güzel sanatların tüm dallarında seçkin sanatsal faaliyetlerde bulunarak yaratıcılıklarını geliştirdikleri sonucuna varılabilir (Beauharnais). Bu sayede yüksek kalitede eserler verebilmişlerdir. Ayrıca, 18-19. yy’da kadın müzisyenlerin yükselişleri de doruk noktasındadır. Bu, Avrupa’da klasik müzikteki yükselişle bağdaştırılabilse de  ünlü erkek bestecilerin karısı, kızı, ve öğrencisi olarak çalışma fırsatı bulmalarına da bağlanabilir (Clara Schumann, Fanny Mendelsshon, Alma Mahler, Agusta Mary Anne Holmes). Aldıkları eğitimlerine paralel olarak, çağın ünlü müzisyeleriyle beraber çalışabilmeleri sayesinde bir çok opera, enstruman, bale, senfoni eserleri bestelemiş ve yorumlamışlardır. Uluslararası yapmış oldukları turnelerle eserlerini sergilemişlerdir.

Çizelge 2. 20. yy sonrası en ünlü kadın müzik sanatçıları, 

Ruth Crawford Seager

1901-1953, Amerikalı kadın besteci ve halk müziği uzmanı. Amerika.

1 sonat, 7 süit, 3 şarkı, 1 string quartet, bir çok orkestra ve vokal müziği, Bunların en önemlileri: 1953’te “Songs for Cristmas”, 1941’de “Our Singing Country”
Pauline Oliveros

1932 –     , Amerikalı kadın besteci, Amerika

Film, tiyatro, dans müzikleri, dramatik, vokal, enstrumantal ve elektronik müzik eserleri vardır.
Sorrel Hays

1941-      , Amerikan besteci, piyanist, Amerika

“Love in Space”, “The Glass Woman” adlı radyo operaları vardır. Bir çok vokal, enstrumantal, elektronik ve multimedya eserleri vardır.
Ethel Smith

1858-1944, İngiliz besteci ve yazar, İngiltere

Opera, koro, orkestra, odamüziği ve org müziği üzerine bir çok bestesi vardır. En önemlileri: 1898’de Fantasio, 1901’de Der Wald, 1903’te The Wreckers, 1916’da Boastwain’s Mate, 1922’de Fete Galante adlı operalar.
Piraulx Rainer

1903-1986, Güney Afrikalı besteci, İngiltere

Keman, piyano için orkestra eserleri ve soprano aryaları, Örneğin 1960’ta “The Requiem” ve “Pastoral Triptych”, 1962’de “Quanta” adlı eserleri vardır.(La Page, 1988)
Elizabeth Lutyens

1906-1983, İngiliz kadın besteci, 1950 Kadın Besteciler Birliği kurucularındandır.  İngiltere

Orkestra, oda müziği, çeşitli çalgı grupları için solo ve orkestra çalışmaları, film ve radyo oyunları için müzikaller. Örneğin 1968’de “And Suddenly it’s Evening” ve “Essence of our Happiness” adlı eserleri vardır (Pendle, 1991).
Grace Williams

1906-1977, İngiliz kadın besteci, orkestra şefi, İngiltere

Orkestra, oda müziği koro ve solo için müzik eserleri vardır. 1966’da “The Parlour” adlı operası 1939’da “The Songs of Mary” solo eseri en önemlisidir.
Elizabeth Maconcy

1907-      , İrlanda asıllı İngiliz besteci, çocuk operaları yazarı

Çok sayıda opera, orkestra, müzikal tiyatro ve bale eserleri yazmıştır.  En önemlileri: 1935’te “Great Agrippa”, 1939’da “Puck Fear” adlı bale eserleri, 1968’de “The Birds”, 1969’da “Johnny and Mohawks” adlı çocuk operaları vardır.
Thea Musgrave

1928-      , İskoçyalı besteci, Philadephia Orkestrası Şefi, akademisyen (doçent). İngiltere

Çok sayıda opera, orkestra, müzikal tiyatro ve bale eserleri yazmıştır. En Önemlileri: 1954’te “Cantata for a summer’s Day”, 1958’de “Christmas song” (Bloom 1955). 1964’te, “The Decision” adlı bir opera bestelemiştir. 1964-72 yıllarında 27 adet enstrumantal bestesi vardır (Pandle,1991) 1977’de “Mary Queen of Scots”, 1979’da da ”Christmas Caol” adlı operaları bestelemiştir.
Nicola Le Fanu

1947-    , İngiliz besteci, Maconcy’nin kızı, İngiltere

Çok sayıda opera, orkestra, müzikal tiyatro ve bale eserleri yazmıştır. En Önemlileri: 1972 “The Last Laugh” balesi, 1986’da “The Story of Mary O’Neil”adlı radyofonik opera, 1990’da “The Green Children” adlı çocuk operası.
Nadia Boulanger

1887-1979, Fransız besteci ve pedagog, İngiltere Kraliyet Flarmoni Ork. şefi, İngiltere

Çok sayıda koro, orkestra ve solo eseri vardır. En önemlileri: 1912’de piyano ve orkestra için “Rapsodia”, 1910’da La  ville morte adlı solo eseri vardır.
Lili Boulanger

1893-1918, Fransız besteci, N. Boulanger’in kardeşi,

Çok sayıda opera, orkestra, koro ve enstrumantal eserleri yazmıştır. En önemlileri: 1912’de “La Princesse Malaine” adlı opera, 1912’de “Le Soir Chorus” koro eseri, 1913’te Faust et Helene Kantatı vardır (Weissweiler, 1981).
Germain Tailleferre

1892-1983, Fransız besteci, Yenilikçi altılılar grubunun üyesi, Fransa

Çok sayıda opera, orkestra, solo piyano ve bale eserleri, film müzikleri yazmıştır. En önemli operaları 1931’de “Zoulaina”, 1950 “Dolores”, 1953’te “Parisian” ’dir. 1960’ta “da La rentree des Foin” adlı film müziği bestelemiştir.
Betsy Jolas

1926-      , Fransız besteci, orkestra şefi, yönetmen, yazar. Fransa

Çok sayıda opera, orkestra, koro, oda müziği ve klavye eserleri yazmıştır. En önemlileri: 1975’te “Le Pavillon au bord de la Riviere”, 1986’da “Le Cyclope” ve 1987’de “Schliemann” adlı opera eserleri,
Crazyna Bacewicz

1909-1969, Rus besteci, keman ve piyano sanatçısı, Polonya, Besteciler Birliği Başk.

Çok sayıda orkestra, keman,klavye, oda müziği ve bale eserleri yazmıştır. En önemlileri:1953’te Z chlopa krol”,1958’te Przygoda krola”,1968’te “Desıre” adlı bale eserleri vardır.
Margaret Sutherland

1897-1984,Avusturyalı besteci ve pianist

Çok sayıda orkestra,solo,enstrumantal,opera,bale eserleri vardır. En önemlileri, 1965 te “The Young Kabbardi”operası,1937 de “Dithyramb” adlı bale eseri,1939 ta “The Passing”adlı koro eseri,1667 de “6 Australian Songs” adlı eseri vardır
Gillian Whitehead

1941……Yeni Zellandalı besteci ve eğitimcisi

Çok sayıda orkestra, koro, solo, opera, eserleri vardır.En önemlileri.1975’te “Tristan and Iseult” operası, 1979’da “The Tinkers Curse” adlı cocuk operası vardır.

 

Çizelge 2’de yer alan veriler irdelendiğinde ise kadın müzikçiler, müzik akademilerinde ünlü kadın ve erkek pedagoglarla çalışma fırsatı bularak çok iyi eğitim alabilmişlerdir. Bununla beraber üniversitelerde oluşturulan güzel sanatlar ve müzik kürsüleri de disiplinlerarası kadın çalışmaları yapabilmelerine olanak sağlayarak bilimsel bir gelişim sürecine adım atılmasını da sağlamıştır. Bu gelişimin sonucu olarak bir çok kadın orkestra şefi de müzik platfromlarında yerlerini almıştır (Williams, Musgrave, Boulanger, Jolas). 20. yy’da müzik, klasik müzik kollarının yanı sıra tiyatro, sinema, dans, elektronik müzik, drama ve medya gibi alanlarda da kendini göstermeye başlamıştır. Böylece  kadın müzik sanatçılarının sayısı bu alanlarda da artmış ve bir çok ürün vermişlerdir.

+Osmanlı Sarayı Harem Dairesi. Ottoman Sultanları Haremleri Cariye Hanım ve Kadınları. Osmanlı Kadın Kadınlar osmanlı saz eseri
+Osmanlı Sarayı Harem Dairesi. Ottoman Sultanları Haremleri Cariye Hanım ve Kadınları. Osmanlı Kadın Kadınlar osmanlı saz eseri

Ayrıca kadın örgütlenme faaliyetleri ve feminizm hareketleri, kadınların erkeklerin dünyasında önemli rolleri üstlenmesinde yardımcı olmuştur. Bu, müzik dünyasına da yansımış ve “Kadın Besteciler Birliği’nin” kurulmasına, çeşitli uluslararası sempozyum ve festivallerin, konferansların yapılmasına ön ayak olmuştur. Böylece kadın müzisyenler karşılarında engeller bulmadan daha hızlı bir şekilde ilerleme sağlayabilmişlerdir.

Tüm bu gelişim aşamalarının bir sonucu olarak; kadın müzisyenlerin sayısı 20. yy ‘da 3 katına kadar çıkmıştır. Tarihsel süreçte, müzik sanatında 72 ülkeden 6200 kadın sanatçının olduğu bilinmektedir. Bunların 4000’den çoğu 20. yy tarihinin müzikçilerini oluşturur. Bunun yanında adları bile bilinmeyen kadın sanatçılar da olmuştur (Claghorn, 1984, Le Page, 1988).

  1. SONUÇLAR

Başlangıçtan 20. yy.’la kadar ve 20. yy. olarak iki ayrı grupta, batı müziği ele alınarak yapılan bu çalışmada kadın müzikçilerin müzik alanındaki gelişim sürecini ortaya çıkarmak için geçirdikleri aşamalar vurgulanmış ve müzik kültürüne yaptıkları katkıları saptanmıştır. Buna göre;

  • Başlangıçta kadınlar müziği şiir sanatıyla bir arada tutmuşlardır
  • Ortaçağ da kilisenin baskıcı tutumuna rağmen halk müzikleri ile uğraşarak bir yeraltı kadın besteci kültürü oluşturmuşlardır.
  • Yenilikçi akımla beraber, saraylarda, orta ve yüksek sınıflarda yaşayan kadınlar eğitim imkanları yakalamışlar, bu sayede şarkı söyleme, enstrüman çalabilme ve beste yapabilme yeteneğine kavuşmuşlardır. Daha sonraki yıllarda ünlü erkek bestecilerle çalışma fırsatı bularak bir çok opera, enstruman, bale, senfoni eserleri bestelemiş ve yorumlamışlardır. Eserleri, uluslararası literatüre girmiştir.
  • 20. yy’la birlikte, müzik bir çok alanda kullanılmaya başlamış, kadınlar feminist akımla ön plana çıkabilmiş, üniversitelerde kadın çalışmaları kürsüleri kurmuş, bilimsel toplantılar ve sempozyumlar yapmış, müzik alanında örgütlenmiştir. Tüm bu faaliyetlerin bir sonucu olarak kadın müzikçilerin sayısı 3 katına kadar çıkmıştır.

KAYNAKÇA Kitaplar

Altar, C.M., 1982. “Opera Tarihi 1-2-3-4” Kültür Bak. Yay., 465, Ulucan Matb. Ankara.

Bloom, E., 1955. “Grove Dictionary of Music and Musicians”, St. Martin’s Press, USA.

Bogin, M., 1976. “Woman Troubadours”. Paddlington Press Ltd, London.

Claghorn, G., 1984. “Woman Composers and Hymnists a Biographical Dictionary”. The Scarecrow Press, Metuchen NJ.

Creighon, B., 1946. “Mahler, Alma Maria Erinnerungenund Briefe Gustav Mahler Memories and Letters”, Londra.

Groden, S., 1966. “The Poems of Sappho”, Bobbs-Merrill, Newyork.

La Page, J. W., 1988. “Women Composers, Conductors And Musicians Of the 20th Century (Selected Biographies)” The Scarecrow Press, Vol.1-2-3, London.

Mimaroğlu, İ., 1990. “Müzik Tarihi”, Varlık Yayınları, İstanbul.

Pendle, K., 1991. “Woman and Music (Woman Musicians, Women Composers and Music History and Criticism)”. Indiana University Press, USA.

Sadie, J.A., Samuel, R., 1996, “The New Grove Dictionary Of Woman Composers”, The Mac Millan Press Limited, Newyork.

Tunçdemir, İ., 1996. “Çok Sesli Müzik Alanındaki Kadın Devlet Sanatçılarımız”. Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof.Dr. İnci SAN, Ankara Üniversitesi Sos. Bil. Ens., Ankara.

Weissweiler, E., 1981. “Komponistinnen aus 500 Jahren Eine”, Kultur und Wirkangs geschichte in Biographien und Werkbeispielen, Frankfurt.

Gayri Müslim Bestekar Müzisyen Hanende Sazende İcracılar Osmanlı Musiki Müzik Klasik Türk Sanat Müziği Tarihi Musikisi Şarkı Eseri Müzikleri Bestekar Beste Nota
Gayri Müslim Bestekar Müzisyen Hanende Sazende İcracılar Osmanlı Musiki Müzik Klasik Türk Sanat Müziği Tarihi Musikisi Şarkı Eseri Müzikleri Bestekar Beste Nota

CEVAP VER