Nikoğos Ağa Kimdir, Hayatı, Güfteleri, Besteleri, Osmanlı Klasik Türk Müzikleri

0
871
NİKAĞOS AĞA Taşcıyan Udi Bestekar Nikogos Ağa Ermeni Güftekâr Müzisyen Osmanlı Klasik Türk Müziği Beste Nota 1
NİKAĞOS AĞA Taşcıyan Udi Bestekar Nikogos Ağa Ermeni Güftekâr Müzisyen Osmanlı Klasik Türk Müziği Beste Nota 1

Udi Bestekar: Nikağos Ağa Kimdir, Udi, Bestekar, Güftekâr, Ermeni Müzisyen, Musiki Hayatı, Osmanlı Klasik Türk Müziği

Nikoğos Taşçıyan 1836 yılında İstanbul’da Hasköy’de doğdu. Ailesi ve öğrenimi hakkında yeterli bilgimiz yok. Bu Ermeni vatandaşımız ilk musiki derslerini kilisede, bir din adamı olan Kapriyel Ebeyan’dan aldı. Türk Musikisi hocası Dellal-zade İsmail Efendi’dir. İsmail Efendi’nin aracılığı ile Dede Efendi ile tanıştırıldı. Nikogos’u dinleyen bu büyük musiki ustamızın “Önce Türkçe öğren sonra benden ders almaya gel”
anlamında tavsiyede bulunduğu söylenir. Bu ikazı unutmayan Nikogos Ağa, Türkçe öğrenmeye, dilindeki yabancı aksanı düzeltmeye gayret etti. Bunun için o dönemin büyük devlet adamlarından ve edebiyatçı Ahmed Vefik Paşa’dan edebiyat dersleri aldığı da söylentiler arasındadır.

Zamanla musiki alanında ilerledikten sonra Dellal-zade’nin tavsiyesi ile öğretmen olarak Enderun’a tayin edildi. Sadrazam Ali Paşa’nın hizmetinde bulundu. Hoşsada’da Abdurrahman Şeref Bey’e atfen verilen bilgiye göre Ali Paşa’nın dairesinde iken bir sebeple küserek buradan ayrılmış ve bir daha dönmemiş. Bunun farkına varan paşa, bir musiki toplantısı için Nikogos’un bulunmasını emretmiş. Samatya’da perişan bir durumda bulmustur; kahyadan para alarak taliğini düzeltmişler. Durumu öğrenen Ali Paşa aylığının kesilmemesini sağlamış.

O dönemin sanatsever başka devlet adamlarından da yardım görmüştü Mesela Müşir Edhem Paşa bildiği eserleri notaya alması için maddi yardımda bulunmuştur. Türk Musikisi repertuvarını Dellal-zade’den öğrendiği için hem repertuvarı genişti, hem de bildiği eserlerin en doğrusunu bilirdi.

İyi Hamparsum notası bildiğinden 1873 yılında Ermenistan’a davet edilerek pek çok Ermeni dini musiki eserini notaya aldı. Bunlar daha sonra Ermenice olarak yayınlanmıştır. Kardeşi Agop Taşçıyan ve Nivark Osmanlıyan’la 1861 yılında on beş günde bir çıkan bir musiki dergisi yayımladı.

Kumkapı Meryemana Kilisesi’ne 1879 yılında papaz oldu.

Kardeşi Agop, Kapriyel Nisan da musikişinastı. O yılların ünlü musiki ustaları ile yakın arkadaşlık yaptı. Bir hristiyan olmasına rağmen mevlevihanelere giderek ayin okurdu.Bu sebeple Ahmed Celaleddin Dede’yi tanımış ve ondan da yararlanmıştır.

Sultan Abdülmecid ve Sultan Abdülaziz dönemlerinde saray meşkhanesinde hocalık yapmıştır. Nikogos Ağa’yı yakından tanıyan ve bir süre ders alan Leyla Hanım hatıralarında;

Sultan elbet sur olur
Hep bendeler mesrur olur
Vechiyle alem hep nur olur
Alem sana mecbur olur.

güfteli hicaz makamındaki şarkısını Sultan Aziz’in kızı Münire Sultan’ın isteği üzerine bestelediğini belirtiyor.

Bazı kaynaklarda tanburi olduğu ileri sürtülüyor. Bu hususta başka belge yoktur. Onun iyi bir hanende olduğunu biliyoruz. Sanatkar kişiliği için, Ruşen Kam şunları yazmış: “…Hanende Nikogos Aga, San Onnik, Hristaki Civan Ağa şarkı yolunun en güzel mahsullerini vermiş bestekarlarımızdandır. Umumiyetle musikimizin iyi anlayış ve öğreniş çerçevesi içinde yetişmis olan Nikogos Ağa, ağırbaşlı şarkılarıyla devrinin bu yoldaki çalışmalarına hız vermiş bir bestekarımızdır. Nikogos’un şarkılarındaki melodik kuruluş daha çok klasik anlayışın etkisi altındadır. Acemairan makamındaki bir şarkısında bu makamın melodik seyir ve hareketine vermiş olduğu karakter, bu bestekarımızın orijinal bir müzik anlayışın en güzel örneğidir.”

Nota bilmesine ve eserlerini kolayca notaya alabilmesine rağmen iki yüz eser bestelediği halde bunlardan ancak altmış be tanesi günümüze gelebilmiştir. Kendi milliyetinden çok Türk Musiki sanatı içinde ebedileşen Nikoğos Ağa 1885 yılında öldü ve Topkapı Ermeni mezarlığına gömüldü..

Bestekarın Notaları Olan Eserlerinin Besteleri

 

  • Acemaşiran-Ey çeşmi ahu mehlika cürmüm nedir söyle bana
  • Acemaşiran-Ey şuhu afet darıldım gayet
  • Acemaşiran-Hem sevip hem yakadan attın beni
  • Acemaşiran-Sohbetimi gerçek sandın
  • Acemaşiran-Yandı dil aşkınla ey şuh i şenim
  • Acemkürdi-Bari felek ben yüzüne söyleyim
  • Acemkürdi-Sevdi gönlüm ey melek sima seni
  • Arazbar-Gülşene teşrifini ey gül izar sakladın
  • Arazbarbuselik-Gerçi milkim etti amma resk-i sur
  • Bayatiaraban-Gidiyorum gözyaşımı dökerim
  • Ferahnak-Bir tıfıl yosma eda hem bi menend
  • Ferahnak-Cerha istigna eder nem var benim
  • Ferahnak-Dil verdim ol gül gonca-i zare
  • Ferahnak-Gel unuttuk sohbeti meyhaneyi
  • Ferahnak-Hoş yaratmış bar-i ezel
  • Gülizar-Sormadı hal-i dil-i gam hareyi
  • Hicaz-Aşkınla sinem dağlarım
  • Hicaz-Niçin a sevdiğim niçin
  • Hicazkar-Akşam olur güneş gider
  • Hicazkar-Aşıkları inandırır yalan vad ile kandırır
  • Hicazkar-Bana hem dem eyleyen ey gam seni
  • Hicazkar-Beyhude aşkına yandım efendim
  • Hicazkar-Geldi safa canu dile
  • Hicazkar-Görmek müyesser olmadı mahım
  • Hicazkar-İftiharımdır bilir rabbi gani
  • Hicazkar-Ol dökülen kumral saç canımı yaktı
  • Hüseyni-Bir yana eğdir fesin ey nev civan
  • Hüseyni-Ciğerim paresi goncam bizi teşrif edecek
  • Hüseyni-Gördüğüm gün ruyini ey mehlika
  • Hüseyni-Meh cemalin görmek için ağlarım
  • Hüseyni-Mesti zehri firkati hicranım
  • Hüseyni-Nev goncasın bu dil hezar
  • Hüseyni-Serde sevda dilde gam
  • Hüseyni-Seyrederken sebz-i şahn-ı gülşeni
  • Hüzzam-Ey melek hubu hayali
  • Hüzzam-Niçin nalendesin böyle
  • Hüzzam-Sen bana vad-i visal ettin de zalim gelmedin
  • Karcığar-Sen mehi gördük de seha yandı derunum
  • Muhayyer-Nari firkatle yanar canım benim
  • Muhayyerkürdi-Var mı hacet söyleyim
  • Rastıcedid-Malokofdan giyme meram
  • Saba-Gördüm seni oldu esir
  • Suzidil-Bir nigah ile beni ey dilruba
  • Suzinak-Bir güzele ben de gönül bağladım
  • Suzinak-Bülbüller eylesin feryad
  • Suzinak-Ey gonca-i gülizar-i nevaziş
  • Suzinak-Hayalin didede ateşler bıraktı canıma
  • Suzinak-Suzinakı ateşi aşkım

CEVAP VER