Bestekar Dilhayat Kalfa Kimdir? Saray Hayatı, Eserleri, Sanatı

0
1187
Bestekar Dilhayat Kalfa Kimdir Saray Hayatı Eserleri Sanatı Görevlisi Müzik Yaşamı Musik Musiki. Ottoman Harem Resimle Kadını Hanımı Kızları Kız
Bestekar Dilhayat Kalfa Kimdir Saray Hayatı Eserleri Sanatı Görevlisi Müzik Yaşamı Musik Musiki. Ottoman Harem Resimle Kadını Hanımı Kızları Kız

Dilhayat Kalfa Kimdir? Bestekar Osmanlı Saray Görevlisi Müzik yaşamı, Eserleri, Sanatı

Osmanlı İmparatorluğu’nda besteleriyle ünlenen ilk müslüman kadın saray bestecisidir.

“Gönlümün isteklerini birer birer anlattım”

Doğum Tarihi: Bilinmiyor

Doğum Yeri: Bilinmiyor

Ölüm Tarihi: 1737 olduğu sanılıyor

Ölüm Yeri: Sultanahmet, İstanbul

Mezarı: Bilinmiyor

Konu Başlıkları

  • Etkinlik Alanı
  • Ödülleri
  • Üyelikleri
  • Eğitimi
  • Sosyal Sorumluluk Çalışmaları
  • Akraba ve Dostları
  • Anısını Yaşatan Projeler
  • Hakkında Yazılanlar
  • Kaynakça

Etkinlik Alanı

Beste

Dilhayat Kalfa, Osmanlı İmparatorluğu’ndaki ilk kadın besteci olan Reftar Kalfa’dan sonra bilinen ikinci kadın bestecidir.

Yaşamı hakkında neredeyse yok denecek kadar az bilgi olmasına rağmen, bestelerinin müzik kalitesi günümüze kadar tartışılmaz yerini korumuştur. Dilhayat Kalfa, adındaki Kalfa sıfatından da anlaşılacağı gibi, sarayda yetişmiş ve gene sarayda Kalfa rütbesi kazanacak önemli bir idari görevde bulunmuş bir kişidir.

Araştırmacı Talip Mert, 16.10.1998 tarihinde Osmanlı Arşivi’nde, Dilhayat Kalfa Terekesini (Dilhayat Kalfa’nın Mirası) buldu ve günümüz Türkçesi ile yayımladı. Talip Mert’in bulduğu belge Hicrî 1150 (1737) tarihlidir ve Dilhayat Kalfa’nın ölüm tarihinin 1737 olduğunu belgeler. Dilhayat Kalfa’dan mirasçılarına kalan malları içeren bu liste, Dilhayat Kalfa’nın kitapları, saatleri, mücevherleri, kürkleri, seccadeleri, işlemeleri, tombakları, cam eşyaları, mutfak eşyaları gibi özel objeleri içermekte ve Dilhayat Kalfa’nın günlük yaşamı ve yaşam standardı konusunda bilgi vermektedir.

Dilhayat Kalfa besteleri, Darülelhan Tasnif Heyeti (günümüzdeki Konservatuvar) tarafından tesbit edilmiş eserler arasında yer almaktadır. Ayrıca 18. yy. güfte mecmualarından olan Hekimbaşı Mecmuası‘nda “Dilhayat” adına kayıtlı Rast ve Eviç makamlarında murabba beste ve Segâh makamında bir semâi’yle birlikte on üç eseri bulunmaktadır.

Diğer Osmanlıca kaynaklarda ise yüze yakın eserinin olduğu bilgilerine rastlanmaktadır. Fakat bu eserler günümüze ulaşmamıştır.

Dilhayat Kalfa’nın günümüze ulaşan besteleri, klasik Türk müziğinin teknik ve estetik açıdan önemli örnekleri arasında sayılır. Makam seyirleri, prozodi mükemmeldir. Dilhayat Kalfa özellikle Evcara makamındaki eserlerinde, bu makamın melodik seyir ve hareketini kusursuz bir biçimde tarif etmiş ve evcara makamına kişilik kazandırmıştır. Evcara makamındaki bir peşrevi ve saz semaisi klasik Türk müziğinde özel kıymete sahip iki eser olarak tanımlanır. Diğer makamlarda bestelediği eserlerinde de usul, makam ve güfte kullanımı son derece ölçülüdür. Güfte seçmekte de oldukça titiz olduğu gözlemlenen Dilhayat Kalfa, mana ve melodik cümle ilişkisinde uygunluğa özen göstermiştir.

Dilhayat Kalfa eserlerini bestelerken çifte düyek, remel, devrikebir, hafif muhammes gibi büyük usulleri kullanmıştır.

Dilhayat Kalfa hakkındaki belgelerde, kendisinin tambur çaldığı da belirtilmektedir.

Dilhayat Kalfa’nın besteleri

  • Çifte Düyek Evcara Saz Semaîsi
  • Muhammes Mahur Saz Semaîsi
  • Hüseynî Peşrevi, (Hezar-Dînar) Hüseynî Saz Semaîsi
  • Neresin Peşrevi – Neresin Saz Semaîsi
  • Sakiyi Müselles Saz Semaîsi
  • Büzürk Peşrev
  • Evç-Çok mu figanım ol güli ziba hiram için
  • Evcara Peşrev
  • Evcara Saz Semaisi
  • Mahur-Ta be key sinemde ca etmek cefa vü kineye
  • Müselles Peşrev
  • Müselles Saz Semaisi
  • Rast-Nev hiramın sana meyl eyledi can bir dil ki
  • Saba-Yek be yek gerçi meramı dili takrir etdim
  • Sipihr Peşrev

Dilhayat Kalfa’nın şarkı sözünü de kendi yazdığı besteleri (seçki)

Mahur Beste – Devr-i Kebîr: “Ta be key sînemde ca etmek cefa vü kîneye”

Saba Beste-Ağır Hafif: “Saba-Yek be yek gerçi meramı dili takrir etdim”
Yek be yek gerçi merâm-î dili takrîr ettim
Neyleyim âh, o meh peykeri dilgîr ettim.
Eyleyip hâbda takbîl o nûr-î basarı
Uyanıp hâhiş ile aynını tabîr ettim.

Osmanlı Türk Müziğinde Kadın Bestekarlar Musikisi Bayan Kız Hanım Besteciler Musikişinas Sarayı Harem Resim Görüntü Nota Görsel Ottoman Empire
Osmanlı Türk Müziğinde Kadın Bestekarlar Musikisi Bayan Kız Hanım Besteciler Musikişinas Sarayı Harem Resim Görüntü Nota Görsel Ottoman Empire

(Dilhayat Kalfa)

Gönlümün isteklerini birer birer anlattım ama,
Ne yazık ki, sevgilimin gönlünü de incittim.
Ona verdiğim öpücükleri rüyamda,
Aynı arzuyla anlattım, uyandığımda da.
(Günümüz Türkçe’sine serbest uyarlama: Meral Akkent)

 Eğitimi

Dilhayat Kalfa özel eğitim almıştır. Bestekâr Itri’nin öğrencisi olduğu düşünülmektedir.

Sosyal Sorumluluk Çalışmaları

Anısını Yaşatan Projeler

Restore edilen evi

OTEL DILHAYAT KALFA İSTANBUL Bestekar Dilhayat Kalfa Kimdir Saray Hayatı Eserleri Sanatı Görevlisi Müzik Yaşamı Musiki Ottoman Harem Resimle Kadını Hanımı Kızları
OTEL DILHAYAT KALFA İSTANBUL Bestekar Dilhayat Kalfa Kimdir Saray Hayatı Eserleri Sanatı Görevlisi Müzik Yaşamı Musiki Ottoman Harem Resimle Kadını Hanımı Kızları

OTEL DILHAYAT KALFA, İSTANBUL, otel olarak kullanılmak üzere 2012 yılında restore edilmiştir.
Adres: Sultanahmet Mh. Tomurcuk Sk. No:1, Sultanahmet – İstanbul

Adı verilen sokaklar

Bestekâr Dilhayat Kalfa Sokağı

İstanbul, Kadıköy, Osmanağa Mahallesi’nde, Söğütlüçeşme Caddesi üzerinde Altıyol’a yakın, Ağabeyler Hamamı’nın olduğu ve bir ucu Kırtasiyeci Sokağı’na çıkan sokaktır.

Dilhayat Sokağı

İstanbul, Bebek, Nisbetiye Caddesi üzerindedir.

Eserlerinin bulunduğu müzik albümleri
  • Ahmet Kadri Rizeli (Prodüktör), Osmanlı Mozaiği, 7 CD, Sony Müzik, 2001.
  • Gürsel Koçak (Ed.), Kadın Bestecilerimiz, CD, Cemre Müzik,1999.
Reftar Kalfa Kimdir Bestekar Osmanlı Saray Görevlisi Müzik Yaşamı Eserleri Sanatı Saray Hayatı Nota Şarkı Eser
Reftar Kalfa Kimdir Bestekar Osmanlı Saray Görevlisi Müzik Yaşamı Eserleri Sanatı Saray Hayatı Nota Şarkı Eser

Hakkında Yazılanlar

  • “Dilhayat Kalfa’nın evi butik otel oldu”, turizmgazetesi.com, 18.09.2012.
  • Berat Gürcan Yaman, Türk Düziğinin Devirleri, Haliç Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Musikisi Anasanat Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 2007, s. 22, h
  • “Dilhayat Kalfa” maddesi, Esendere Kültür Sanat Derneği web sayfası (2.3.2012).
  • Ş. Şehvar Beşiroğlu,”Türk Müzik Geleneğinde Kadınlardan Kadınca Müzik”, musikidergisi.net (2.3.2012).
  • Turhan Taşan, Kadın Besteciler, İstanbul, 2000.
  • M. Nazmi Özalp, Türk Musikisi Tarihi, Ankara, 2000.
  • “Dilhayat Kalfa”, Aksiyon, 11.12. 1999, (Erişim 20.3.2012).
  • Talip Mert, “Dilhayat Kalfa’nın Mirası”, Musiki Mecmuası, No.: 466, ss. 68-73, Güz 1999.
  • Talip Mert, “Dilhayat Kalfa”, Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, YKB Yayınları, C. 2, s. 387, İstanbul 1999.
  • Yılmaz Öztuna, Türk Musikisi Ansiklopedisi, C. l, İstanbul, 1976, s. 167.

Kaynakça

CEVAP VER