Sultan Abdülmecid İslama Hizmetleri: Kabe ve Mekke Düzenlemeleri

0
3611
Sultan Abdülmecid İslama Hizmetleri Kabe Ve Mekke Düzenlemeleri Koleksiyonu Bir Fotoğraf Mescid I Haram. Kabe Nin 100 Yillik Fotograflari Istanbul
Sultan Abdülmecid İslama Hizmetleri Kabe Ve Mekke Düzenlemeleri Koleksiyonu Bir Fotoğraf Mescid I Haram. Kabe Nin 100 Yillik Fotograflari Istanbul

Mekke–i Mükerreme’ye Hizmetleri Sultan Abdülmecid

1839’da tahta çıktıktan kısa bir süre sonra Haremeyn’de imar faaliyetlerine başladı. 1842’de Kâbe’nin içi elden geçirildi ve eskiyen mermerlerin yenileriyle değiştirildi. 1852’de Hacerü’l-Esved, ortasında 27 cm çapında yuvarlak bir açıklığın bulunduğu altın bir mahfaza içine alındı. Kâbe’nin kuzey duvarına bakan yarım daire şeklindeki yaklaşık 130 cm yüksekliğindeki Hatim adı verilen duvar yenilendi.

Mescid-i Haram’daki revakların üzerindeki bütün kubbeler elden geçirildi. Tavaf alanı Metaf’ın dört bir tarafına eşit mesafelerde hurma ağacı şeklinde birer kandillik konulmak suretiyle tavafın aydınlık bir ortamda yapılması sağlandı. Ayrıca Harem-i Şerif’in bütün kubbelerinin altına boydan boya üç binden fazla kandil asıldı. Böylece kumluk bölümünde namazlar aydınlıkta kılınmaya başlandı. Mekke’de Hz. Peygamber (s.a.v.) ile Hz. Ebu Bekir, Hz. Ali, Hz. Hamza ve Hz. Ömer’in doğdukları evler tamir edildi. Cennetü’l-Mualla’nın etrafı duvarlarla çevrildi ve buradaki bazı türbeler elden geçirildi. Mekke’deki birçok medrese, mescit ve tarihî eser tamir edildi. Ayrıca Mekke’nin sayfiyesi olan Taif’te Hz. Peygamber (s.a.v.)’in sığındığı mekâna yaptırılan Mescid-i Kebîr ile diğer tarihî eserler yenilendi.

Haremeyn Sergisi Ilk Kez İstanbul. II. Abdülhamid Koleksiyonundaki Bir Fotoğraf Mescid I Haram. Kabe Nin 100 Yillik Fotograflari Istanbul
Haremeyn Sergisi Ilk Kez İstanbul. II. Abdülhamid Koleksiyonundaki Bir Fotoğraf Mescid I Haram. Kabe Nin 100 Yillik Fotograflari Istanbul

Medine-i Münevvere’ye Hizmetleri Sultan Abdülmecid

  • Medine’nin en önemli su kaynakları ve Medine kalesi tamir edildi.
  • Şehrin tek hastanesi geliştirilerek daha iyi hizmet verilmesine yönelik tedbirler alındı.
  • Cennetü’l-Baki Kabristanı ve Uhud Şehitliği’nde tamirat ve düzenlemeler yapıldı.
  • Hicret sırasında Hz. Peygamber (s.a.v.)’in misafir olduğu Kuba’da ilk inşa ettiği mescidi Kubâ Mescidi tamir edildi.
  • Yıkılma tehlikesine karşı dış duvar payandalarla desteklendi.
  • Medine ve çevresindeki birçok mescit ve tarihî bina ya tamir ettirildi ya da yeniden yapıldı.
  • Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in kendisinin de bizzat çalışarak Medine’de ilk yaptırdığı cami olan Mescid-i Nebevî’de en büyük imar faaliyeti de Sultan I. Abdülmecid zamanında gerçekleştirildi.

Sultan Abdülmecid Mescid-i Nebevî’yi Yeniledi

Medine-i Münevvere’de görevli Davud Paşa’nın Mescid-i Nebevi’nin yaklaşık dört asırlık bir süreden beri tam bir imardan geçmediği şeklindeki mektubu üzerine bir rapor hazırlatan Sultan Abdülmecid, 1849 sonlarında mescidi yeniden inşa etmeye karar verdi.

Sultan Abdülmecid sarayda düzenlediği hat yarışmasında birinci olan Abdullah Zühdü Efendi’yi Mescid-i Nebevi’nin yazılarını yazmakla görevlendirdi.

Sultan Abdülmecid, Mescid-i Nebevi’yi Osmanlı selatin camileri gibi dört sütun üzerinde tek kubbeli olarak yaptırmak istemiş ancak Mescid-i Nebevi’nin özel durumu sebebiyle bundan vazgeçmek zorunda kalmıştı.

Hz. Peygamber (s.a.v.), bir hadis-i şerifinde; eviyle minberi arasındaki Ravza-i Mutahhara’nın cennet bahçelerinden bir bahçe olduğunu söylemiştir. İslâmiyet’in ilk döneminden hatıralar taşıyan Ravza-i Mutahhara’nın korunması ve diğer bölümlerden farklı olduğunun gösterilebilmesi için Mescid-i Nebevî’nin tek kubbeli olarak yapılması uygun bulunmamıştı.

Mescid-i Nebevi’nin, batı duvarı, minber, mihraplar ve ana minare sağlam ve orijinal olduğundan hiç dokunulmamış geriye kalan her şey onarıma alınmıştı. Babü’s-Selam, muhteşem bir güzellikte yeniden yapılırken, her büyük onarımı yapan sultanlar gibi mescide yeni bir kapı eklendi adına Sultan Abdülmecid anısına Mecidiye Kapısı denildi.

Bu kapının bulunduğu tarafta yapılan minareye de Mecidiye adı verildi. Beş kapısı olan Mescid-i Nebevi’nin zeminine mermer döşendi. Taş rengine benzer bir şekilde boyanan sütunların başlıkları altınla süslendi ve sütunlar üzengiler üzerinde birleşen kirişlerle birbirine bağlandı. Sütun başlıkları altınla süslenirken kıble duvarı Osmanlı çinileriyle kaplandı. 1851’de başlayan çalışmalar 1861’de bitirilmiştir.

Haremeyn Sergisi Ilk Kez İstanbul. II. Abdülhamid Koleksiyonundaki Bir Fotoğraf Mescid I Haram. Kabe Nin 100 Yillik Fotograflari Istanbul
Haremeyn Sergisi Ilk Kez İstanbul. II. Abdülhamid Koleksiyonundaki Bir Fotoğraf Mescid I Haram. Kabe Nin 100 Yillik Fotograflari Istanbul

Kâbe’nin Altınoluğu ve Sultan Abdülmecid

Hz. Peygamber (s.a.v.) 35 yaşında iken Kâbe-i Şerif’in kuzey duvarının üstüne de bir oluk yerleştirilmişti.

Kâbe’nin oluğu daha sonraki asırlarda tamir edildi veya değiştirildi. İlk defa Emevi Halifesi Velid’in emriyle Mekke Valisi tarafından altınla kaplatıldı.

Kanuni, 1553’te gümüş levhayla kaplı bir oluk gönderdi.

Dördüncü Murad bu oluğu yeniden altınla kaplattırdı.

Sultan Abdülmecid Türkçe’de Altınoluk diye anılan Mîzâbü’l-Kâbe (Mîzâb-ı Kâbe) ve Mîzâbü’r-Rahme (Mîzâb-ı Rahmet) denilen Kâbe’nin oluğunu yeniledi.

1857 de yerine konulan bu oluk halen Kâbe’deki yerindedir.

Kaynakça

Umre Medine Tren İstasyonu Sultan Abdulhamit Osmanlı Hicaz Tren Yolu Demiryolu II. Abdülhamid Treni Demiryolları
Umre Medine Tren İstasyonu Sultan Abdulhamit Osmanlı Hicaz Tren Yolu Demiryolu II. Abdülhamid Treni Demiryolları

1 Ahmet Cevdet Paşa (Sadeleştiren: Yusuf Halaçoğlu) Sultan Abdülhamid’e Arzlar (Ma’rûzât), İstanbul 2010. 2 Erol Güngör, Tarihde Türkler, İstanbul 1989. 3 İ.Hakkı Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi, Ankara 1972. 4 Mustafa Küçükaşçı, Sultan Abdülmecid Sempozyumu “Sultan Abdülmecid’in Haremeyn’e Hizmetleri” Hakkında Tebliği. 5 Yılmaz Öztuna, Büyük Türkiye Tarihi, İstanbul 1970.

 

CEVAP VER